Osjećaj gušenja (dispneja)

Osjećaj gušenja (dispneja) – uzrok, simptomi i liječenje

Simptomi

Uloga respiratornog sustava ponajprije se, među ostalim, odražava u izmjeni plinova i održavanju acido-bazne homeostaze tako da se i svaki poremećaj navedenih funkcija odražava na ukupno funkcioniranje i klinički status bolesnika.

Dispneja je jedan od najčešćih simptoma bolesti čiji uzrok i diferencijalna dijagnoza obuhvaćaju brojna klinička stanja od blagih, kratkotrajnih bolesti pa sve do akutnih, hitnih stanja opasnih za život.

Najčešći uzroci dispneje

Uzroci dispneje su mnogobrojni i složeni, a bolesnici je različito doživljavaju i opisuju, što ovisi o uzroku. Većina bolesnika s dispnejom može se prema uzroku kategorizirati u dvije skupine: bolesnike s respiratornim bolestima i bolesnike s bolestima srca i velikih krvnih žila. Stoga se u kliničkoj praksi često i koriste izrazi respiratorna i kardijalna dispneja.

U podlozi respiratorne dispneje mogu biti poremećaji centra za disanje, poremećaji ventilacije pluća i izmjene plinova. Kada je riječ o kardijalnoj dispneji najčešće se spominje disfunkcija miokarda lijeve klijetke. Međutim, treba imati na umu da se navedeni uzroci dispneje međusobno mogu i isprepletati.

Respiratorni uzroci dispneje:

  • Pogoršanje KOPB-a
  • Pogoršanje astme
  • Plućna embolija
  • Pneumotoraks
  • Pneumonija
  • Pleuritis

Srčanožilni uzroci dispneje:

  • Akutni koronarni sindrom
  • Akutizacija kroničnog popuštanja srca
  • Plućni edem
  • Poremećaji ritma i provođenja
  • Bolesti srčanih zalistaka

Uzimanje anamneze

Pri uzimanju podataka od bolesnika, nekoliko važnih čimbenika treba uzeti u obzir: trajanje dispneje, njezinu težinu, pridružene simptome te prisutnost drugih bolesti ili čimbenika rizika.

Prema trajanju, dispneja može biti akutna, subakutna i kronična.
Akutna se dispneja javlja iznenada, najčešće tijekom nekoliko minuta i akutni je simptom teških i potencijalno fatalnih bolesti kao što su akutna plućna embolija, infarkt miokarda, akutna valvularna insuficijencija, plućni edem i slično.
Subakutna dispneja javlja se u periodu od nekoliko sati do nekoliko dana i najčešće ju uzrokuju bronhalna astma, pogoršanje KOPB-a ili kronično popuštanje srca.
Kronična dispneja razvija se tijekom nekoliko tjedana ili mjeseci i povezana je s kroničnim bolestima kao što su popuštanje srca, kardiomiopatije, KOPB, plućna fibroza, kronične bolesti srčanih zalistaka, kronična plućna hipertenzija, a u nekih bolesnika može biti i prvi simptom anemije.

Akutizacija kronične dispneje kod bolesnika s poznatom srčanom, neuromuskularnom ili plućnom bolesti najčešće upućuje na pogoršanje i progresiju bolesti.

Teška dispneja javlja se najčešće akutno kod bolesnika s plućnim edemom, tenzijskim pneumotoraksom, teškim akutnim napadajem astme, opstrukcijom velikoga dišnog puta ili u masivnoj plućnoj emboliji.

Povišena tjelesna temperatura, osobito ona udružena s kašljem, često može upućivati na pneumoniju, bronhitis, laringitis i u teškim slučajevima sepsu.

Dispneja udružena s krizama svijesti ili osjećajem preskakanja srca često se uočava kod bolesnika s poremećajima ritma i provođenja te u onih s plućnom embolijom. Nerijetko se otežano disanje može javiti i tijekom emocionalnoga stresa.

Postavljanje dijagnoze

Uz dobro uzimanje podataka od pacijenta i klinički pregled, osnovne laboratorijske pretrage i slikovne metode značajno pridonose dijagnozi dispneje. Uobičajeni skup pretraga uključuje: pulsnu oksimetriju ili acido-bazni status, osnovne biokemijske nalaze, nalaz krvne slike, D-dimerskog testa i u novije vrijeme B-natriuretskog peptida (BNP).

Obradu je najčešće dovoljno nadopuniti elektrokardiogramom i preglednom radiološkom snimkom srca i pluća. Pulsna oksimetrija i acido-bazni status jeftine su, brze i široko dostupne metode procjene oksigenacije i izmjene plinova.

Znakovi za uzbunu

  • Dispneja u mirovanju prilikom pregleda
  • Smanjena razina svijesti ili konfuzija
  • Korištenje pomoćne muskulature, oslabljeno disanje
  • Bol u prsištu
  • Mršavljenje
  • Noćno znojenje

Dispneja je, dakle, pojava gubitka daha, odnosno kratkoće daha, koja može biti posljedica tjelesne aktivnosti, ali i raznih ozbiljnih zdravstvenih stanja. Važno je na vrijeme posjetiti liječnika kako bi se otkrio pravi uzrok problema i primijenilo odgovarajuće liječenje.

Dispneja – liječenje

Prvi savjet svim osobama koje boluju od dispneje je obavezan prestanak pušenja! Ostaviti pušenje nije lako, ali je moguće. Osvijestite sebi koliko štete si radite s pušenjem i potražite pomoć. Prvi korak je odluka !

Kada se otkrije uzrok dispneje, pristupa se uzročnom liječenju.
Svaki od navedenih uzroka, liječi se s ciljem da se otklone svi problemi vezani za bolest.
Npr. liječenje astme se provodi bronhodilatatorima i kortikosteroidima, liječenje upale pluća antibioticima, tuberkuloze antituberkuloticima i tako dalje.

Poseban problem su kronične bolesti poput zatajenja srca.

Dispneja – prirodni lijek

Isprobajte prirodni lijek za dispneju i javite nam Vaša iskustva:

  • Origano i njegovo ulje – sadrži ljekoviti sastojak karvakrol koji ima snažna antibakterijska i antivirusna svojstva te tako štiti od infekcija pluća.
  • Đumbir – čaj od korijena đumbira s limunom olakšava disanje. Možete napraviti i toplu kupku s prahom od đumbira koja otvara pore i potiče znojenje.
  • Pepermint – pepermint i ulje peperminta sadrži mentol, sastojak koji opušta mišiće dišnog sustava i djeluje umirujuće. Ulje peperminta djeluje protiv bakterija i virusa, čisti dišne putove i olakšava disanje.
  • Mješavina češnjaka, limuna i meda – 10 češnjaka usitniti i pomiješati s 10 limuna i 1 kg meda. Smjesu staviti u staklenku na hladnom i tamnom mjestu 24 sata uz redovno miješanje. Pojesti 1 žlicu prije odlaska na spavanje.
  • Čaj za liječenje edema pluća – usitnite i pomiješajte 50g listova peršina, 40 g listova ženske bokvice, 40 g listova majorana, 30 g muške bokvice, 30 g listova pelina, 20 g stabljike timijana, 20 g korijena zečjeg trna, 20 g stabljike komorače. U jednu litru vode treba staviti 10g mješavine i kuhati poklopljeno jednu minutu.

Slika preuzeta sa https://onthewards.org/sob-on-the-wards/

Članak uglavnom preuzet sa https://www.adiva.hr/zdravlje/srce-i-krvne-zile/osjecaj-nedostatka-zraka-otezano-disanje-zasto-nam-se-dogada/
Ostale reference:
https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/16942-dyspnea
https://www.medicalnewstoday.com/articles/314963
https://www.healthline.com/health/dyspnea

3 razmišljanja na “Osjećaj gušenja (dispneja) – uzrok, simptomi i liječenje

Odgovori

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Obavezna polja su označena sa *